maandag 15 mei 2017

moederdag en moedergevoel

Moederdag- het blijft een rare dag.

Er waren jaren dat mijn hart huilde als er die bewuste zondag in de kerk voor alle moeders gebeden werd en alle vrouwen die geen moeder waren, vergeten werden....

Er waren jaren waarin ik moederdag zie als dag om alle vrouwen die een bijzondere plaats in je leven hebben een warm hart toe te dragen.

En de afgelopen 2 jaren telde ik ineens mee als moeder, omdat de pleegjes bij ons wonen.
Gefeliciteerd met moederdag.....Hoe voelt het nou om moeder te zijn? Vorig jaar kon ik er geen antwoord op geven.

En nu een jaar later kan ik het nog niet. Moederdag....een dag waarbij ik mij des te meer besef; ik houd van deze kinderen, ik zou alles voor ze doen, maar ik ben hun moeder niet. Eigenlijk heb ik geen idee wat het is om je een moeder te voelen. Ze komen niet uit mijn buik, ze hebben niet mijn genen.
Dat kan zo zijn voordelen hebben natuurlijk ;)

Ze hebben een moeder, hún moeder. Die altijd hun moeder zal zijn!
Ik zal slechts in liefde voor ze zorgen <3

Zij……
heeft je gedragen
ze heeft je gebaard
ze heeft je bekeken, geknuffeld
en ze heeft je in haar hart bewaard.
Ze heeft je gezoend
En je wangen zijn nat geworden van haar tranen.

Ik……..
hoop je te mogen opvoeden,
je het leven te laten zien en je dingen te leren.
Hopelijk krijg ik veel tijd om je….
te bekijken en te knuffelen.
Als ik je zoen 
worden je wangen misschien nat van mijn tranen.

TWEE VROUWEN…. 
De één hoopt dat je een plekje in de wereld vind,
de ander hoopt je dat plekje te kunnen bieden.
De één kon niet langer voor je zorgen,
de ander ziet een “rooskleurige” toekomst voor je.
Bij de één ben je gegroeid in haar buik,
bij de ander ben je gegroeid in haar hart

TWEE VROUWEN, JOUW LEVEN….


donderdag 11 mei 2017

depressie - hoe het verder ging

Vandaag werd ik gevraagd om weer eens een blogje te schrijven. Deze zal binnenkort op mijnkerk.nl verschijnen. Toch zette het mij aan het denken om weer eens wat te schrijven.
Ik keek op deze blog en ontdekte dat het laatste bericht mijn "depressieve verjaardag" betrof.
We zijn alweer een maand verder inmiddels. Een maand die in mijn beleving redelijk eindeloos duurde, maar kennelijk toch ook weer zo voorbijgevlogen is. Tijd.... je hebt er geen invloed op.

Net als op sommige herstelprocessen. Ik ben iemand die graag van aanpakken houd, dus zo wil (de) ik ook mijn depressie te lijf gaan. Als ik maar het idee heb iets te kunnen doen.
Toch zit bij mij het herstel waarschijnlijk meer in het laten dan in het doen begin ik zo langzamerhand te denken.

Daarmee wil ik zeker niet zeggen dat je met een depressie achterover moet gaan hangen en wachten tot het over gaat. Er zijn zeker dingen die je kunt doen; een dagritme, bewegen, afspraken maken met jezelf over kleine haalbare doelen, gezond eten, medicatie kan helpend zijn. Allemaal zaken waar je mee aan de slag kunt.
Voor mij was dat echter nog niet genoeg. Zo stuitte ik op het boek; Depressie actief overwinnen.
Op zich een handzaam boek wat je kan helpen je depressie door te worstelen.
Helaas bracht het mij niet het spoor wat ik hoopte. Het bevestigde eerder de woorden van de psycholoog: rust Hannie...
Soms, zo staat er in het boek, is niets doen, ook iets doen.

Langzaam, heel langzaam begint dat tot mij door te dringen. Vorige week heb ik op de camping een paar kozijnen in de grondverf gezet. Zoals zo vaak stelde ik mijzelf doelen; ik ga twee kozijnen en een deur doen. Naar mijn mening niet zoveel, want ik wilde het liefst alles doen. Na het eerste kozijn was ik moe en had ik kunnen stoppen. Na het tweede kozijn was ik versleten, maar ik had een afspraak met mijzelf, dus ik stopte niet...
De deur heb ik gedaan omdat het moest van mijzelf. En zo ging ik weer over mijn grenzen heen.
Precies zo, maar dan in het groot, ben ik in mijn depressie belandt.

Deze week begon het gewone leven na de vakantie weer. Een week waarin ik zorg voor de kinderen, boodschappen en het eten. En dagelijks doe ik een was. Meer dan dat is het niet...
Na twee dagen was ik op, compleet versleten.
Gelukkig is Raymond op woensdag vrij en zo heb ik even rust kunnen pakken.
De negatieve gedachtes staken per direct weer de kop op; 2 dagen; hou je zelfs dat niet vol?
Nogmaals pakte in mijn boek er maar weer bij waarin stond; je lichaam zend een signaal, neem het serieus!

Desondanks pieker ik over het bezoek aan de bedrijfsarts eind volgende week. Die zal vast willen dat ik weer ga werken. En ik vind dat zelf eigenlijk ook, ongeacht of het ook echt verstandig is.

Vanochtend bracht ik de kinderen naar school. Snel even over zuidplein voor een boodschap. Plotseling hoor ik; Hey Hannie! Een enthousiaste begroeting van een voormalig client van me.
Ik kijk, ik stamel wat beleefde woorden en de paniek slaat toe. Waarom weet ik zelf eigenlijk niet.
De confrontatie met mijn werk? En daardoor indirect de confrontatie met mijn eigen irreële en zeer ongewenste gedachten? Misschien het besef dat ik nog niet zoveel kan als ik zelf zou willen?

Ik weet het niet. Het enige wat wel steeds meer begint te landen is dat ik moeite heb met mijn grenzen en dat ik daar iets in moet veranderen.
Misschien is dat wel mijn punt waar ik actief mee aan de slag moet; het bewaken van mijn grenzen.
In mijn geval betekent dat met name heel veel gas terug nemen.
Niet meer met maximum speed willen rijden, maar me netjes aan de snelheid houden. Helaas zijn er voor het leven geen borden met adviessnelheden.
Ik zal het moeten doen met mijzelf, wat op dit moment zoveel betekend als rijden met aangepaste snelheid ivm werkzaamheden...

maandag 10 april 2017

een depressieve verjaardag

Vandaag is de dag! Jarig zijn terwijl je het niet wilt.
Er niet bij stil willen staan dat er weer een jaar voorbij is en er een nieuw jaar voor je ligt. Ik wil niet denken aan de toekomst, omdat mijn depressie mij laat geloven dat er geen toekomst is. Dat het nooit beter zal worden, altijd somber en donker zal zijn.

Het is ontzettend balen om te zeggen; ik ben wéér depressief. Ja, vorig jaar had ik er last van, ik ben er redelijk doorheen gerold en had het idee; dit is mij overkomen, dit gaat nooit meer gebeuren!
Ik slikte netjes mijn medicatie en deed wat goed voor mij was. Soms even pas op de plaats, even ademhalen, wekelijks naar de sportclub, afspreken met vriendinnen, wandelen, een weekendje alleen in ons vakantiehuis.
Allemaal vrij normale bezigheden, maar wel bezigheden die mij de ruimte geven om gewoon lekker in mijn vel te blijven zitten.

Ik weet nog heel goed dat ik in november mijn collega heel trots vertelde dat het zo goed ging. Dat ik al een paar maanden niet meer alleen naar het vakantiehuisje geweest was (......)
En zij zei; Noem dat maar goed Hannie, het klinkt mij eerder alsof je weer in je modus zit; Het gaat goed, het gaat lekker, ik hoef niet meer na te denken over hoe ik met mijzelf omga.
Ik ging hard lachen, want zo'n vaart zou het niet lopen.
Nog geen half jaar later blijkt het tegendeel waar.

En zit ik weer in een depressie. Ik knal er gewoon in, niet langzaam, niet een klein beetje, maar snel en knetterhard.

Gelukkig heb ik wel iets geleerd van die eerste depressie.
Ik weet dus dat mijn gedachten irreëel zijn. Het zijn slechts onterechte schuldgevoelen, een kenmerk van een depressie.
Ik raap dus alle positieve feiten bij elkaar en probeer me daaraan vast te houden. Maar hoe harder ik dat probeer, hoe harder de irreële gedachten in mijn hoofd gaan schreeuwen. Hoe lastiger het dus eigenlijk word.

Oké, volgende stap dan maar; dingen ondernemen hielp de vorige keer goed.
Dus ik wandel iedere dag, ik maak af en toe wat foto's, maar de inspiratie, het enthousiasme, ontbreekt. Het zijn mooie plaatjes, maar niet méér dan dat.
Na twee weken spreek ik af en toe af met iemand, een uurtje thee drinken. Tot mijn schaamte moet ik bekennen dat ik lang niet iedereen om mij heen kan hebben. Ik vind dat naar richting mensen die om mij geven, maar het is een constatering.
Sommigen verstaan de kunst om er te zijn, ruimte te geven aan wat er is. Ruimte voor mijn somberheid, zonder oordeel over hoe het anders zou moeten. Ruimte voor een knuffel, voor de tranen die te pas en vooral te onpas als watervallen te voorschijn komen.
Watervallen zijn machtige natuurverschijnselen om te zien, behalve als ze uit je eigen hoofd komen, kan ik je zeggen....
Maar gelukkig niet alleen maar ruimte voor dat, juist ook ruimte voor hun eigen dagelijkse gang van zaken. Puberige groep 3 meiden, partners waar ze soms grijze haren van krijgen of oma's die flirten met net iets te zelfverzekerde en luidruchtige verkopers op de camping. Ehh pardon, camping is zo boers, tegenwoordig noemen we het; op het resort. Excusez moi!
Het kan naast elkaar bestaan, dat is fijn.

Eigenlijk is het zoals ik vanochtend ergens las; heel nederland is lid van de sportschool omdat we het belangrijk vinden goed voor ons lichaam te zorgen. Oké, slechts een deel doet dat ook daadwerkelijk, maar het is maatschappelijk geaccepteerd. Niemand zal je erom veroordelen.
Waarom zouden we niet net zo goed zorgen voor onze psyche? Waarom zou het gebruik maken van een hulpverlener voor je psyche dan wel een negatieve bijklank hebben?

Met dat ik dit schrijf, en erover denk om het ook nog op mijn blog te publiceren vraag ik mij af; waarom zou ik dat doen?
Om alsnog verjaardagswensen te ontvangen? Nou geloof me, dat hoeft niet hoor ;)

Ik denk dat ik diep van binnen uit wil leggen hoe depressie werkt. Omdat er schaamte is bij diegenen die er last van hebben. Maar ook omdat er verlegenheid is bij hen die niet weten wat het is. Of misschien is er zelfs nog wel onbegrip in de trant van; niet aanstellen, maar doorgaan! Depressief zijn is zwak! Maar geloof me; niet aanstellen en doorgaan kan een levensbedreigende combinatie zijn bij een depressie.
Uitleggen hoe het werkt is lastig, het is persoonlijk en toch ook weer niet.
Het is niet zo klip en klaar op te lossen met een beetje cognitieve therapie, lichaamsbeweging of pillen.
Ik geloof absoluut in cognitieve aspecten, lichaamsbeweging en zelfs in medicatie. Dat zijn ook dingen die je zeker niet uit moet sluiten! Zeker de combinatie kan een positieve bijdrage leveren aan herstel.
Toch blijft het uiteindelijk een combinatie van uit balans raken in je leven, waarbij sommigen een genetische gevoeligheid hebben die daarop in kan haken.
Balanceren; de één is er beter in dan de ander. Je kunt je erin oefenen, maar voor diegenen die uit balans raken wil ik één ding zeggen; Niet iedereen werkt in het circus, niet iedereen is goed in turnen.
Ik heb het vroeger ooit geprobeerd, was zo'n beetje de lompste met turnen, ik sprong standaard naast de balk en bewoog als een plank, maar ik deed het wel!

Zo ook nu; om in de "turn-terminologie" te blijven; ik ben wéér van die balk gevallen.
Gelukkig lag er een mat naast in de vorm van familie, een meedenkende jeugdzorgmedewerker, vrienden, gemeenteleden, collegae en een hulpverlener.

Gevallen, maar overeind geholpen; ik sta weer op! 
Zoekend naar wat wel bij mij past; al biddend en luisterend naar het lied wat ik vandaag kreeg van een vriendin; Bid met mij (luister maar)











zondag 26 maart 2017

De liefde in de wereld vinden

Gisteren ontving ik iets heel bijzonders;
een dierbare tekst die ze mijn partner in crime met mij wilde delen. 
Een tekst waarmee ze is groot gebracht en ook haar kinderen groot wil brengen.
De tekst is te mooi om hem niet te delen met jullie; gewoon.....omdat ik denk dat we ervan kunnen leren. 
 

Kinderen leren wat ze ondervinden

Als een kind wordt bekritiseerd,
leert het kritiek te hebben
Als een kind vijandig wordt bejegend,
leert het te vechten
Als een kind wordt uitgelachen,
leert het verlegen te zijn
Als een kind tolerant wordt behandeld, 
leert het geduldig te zijn
Als een kind wordt aangemoedigd, 
Leer het vertrouwen in zichzelf te hebben
Als een kind wordt geprezen,
leer het waardering te hebben
Als een kind eerlijk wordt behandeld, 
leert het rechtvaardig te zijn
Als ene kind zich veilig voelt, 
leert het vertrouwen te hebben
Als een kind in zijn gedrag wordt bevestigd,
leert het van zichzelf te houden
Als een kind acceptatie en vriendschap ondervindt,
leert het liefde te vinden in de wereld!


dinsdag 21 maart 2017

Mensen als bloemen

Ook zo genoten van die paar mooie dagen als voorbode op de lente?
De eerste zonnestralen, bomen die langzaam weer uitlopen, voorjaarsbloeiers langs de kanten van de weg. Of zoals bij ons in de tuin: de vergeten en verwaarloosde bloembollen die ons ieder jaar weer verrassen.

Het echte begin van de lente, gisteren volgens mij, ging gepaard met veel regen en wind.
Toen we vanochtend naar school reden zag ik wat de regen en wind aangericht hadden; de krokussen hadden het af moeten leggen tegen de kracht uit de natuur. De mooie wit-paarse velden hadden plaatsgemaakt voor het groene gras.

Maar ook in eigen tuin waren onze narcissen geknakt. Topzwaar en door een teveel aan wind vroegtijdig geknakt.

Soms is er niet zoveel verschil tussen mensen en de natuur. We groeien, krijgen te maken met zon waardoor we verder groeien en tot bloei mogen komen.
Er valt regen waardoor we optimaal mogen bloeien en niet verschrompelen.
En soms is er een teveel aan wind waardoor we als mens ook kunnen knakken. Geknakt en toch nog bloeiend.

Verraderlijk mooi, zeker als er een zonnetje op schijnt. Hoewel ik het in de drukte van alledag vaak vergeet kan de natuur ons veel leren. 

zaterdag 18 maart 2017

Hechting; de mens en z'n reptielenbrein

Vorige week schreef ik over het belang van hechting. Hechting als bouwsteen van ons bestaan. 
Het liet zien dat de impact van hechting een leven lang is. Het vormt je en bepaalt je manier van reageren.
Omdat het onze manier van ontwikkelen en reageren zo beïnvloed, wil ik er graag nog wat meer over uitleggen.

Allereerst wil ik je zeggen dat je niet hoeft te wanhopen als je bemerkt dat er in jouw hechting dingen niet goed gelopen zijn. Recent onderzoek heeft aangetoond dat er zelfs op volwassen leeftijd nog dingen te leren zijn!

Om de reacties van kinderen (en volwassenen) te kunnen begrijpen wil ik eerst wat uitleggen over de hersenen. Voor de beelddenkers onder ons doe ik er een plaatje bij ;)

De hersenen kun je globaal gezien door drieën delen; de grote hersenen, het limbisch systeem en het reptielenbrein. De grote hersenen ontwikkelen zich als laatste, dat is het deel waarmee we plannen kunnen maken, beslissingen tegen elkaar af kunnen wegen en dingen kunnen benoemen. Bij een optimale ontwikkeling functioneren deze hersenen al op de basisschoolleeftijd. Ze dan dan nog niet volgroeid, ze groeien verder tot in de volwassenheid. 

Bij pasgeboren baby’s en jongen kinderen is met name het reptielenbrein actief. Een belangrijk kenmerk van het reptielenbrein is dat men niet kan uitstellen. 
Denk maar aan een baby die iets nodig heeft; die zal blijven huilen totdat aan zijn behoefte voldaan is. Het heeft dus geen zin om baby’s te laten huilen. Hun stressniveau zal er alleen maar door toenemen. 
Het reptielenbrein is met name gericht op de sensomotoriek; alles dus wat te maken heeft met het voelen, horen, zien, ruiken. Bedenk maar wat de eerste behoeften van een baby zijn in contact; het kind wil voelen dat er iemand voor hem is. Het kind ruikt je, herkent je daaraan.

Het limbische systeem betreft de emotionele prikkelverwerking. Ook daarin komt het heugen en het vermogen om te leren tot uiting. We zien wat werkt en wat niet werkt, waardoor we in staat zijn om zaken te verbeteren.

Er kunnen talloze redenen zijn waarom hersengebieden zich niet goed ontwikkelen. Het kan een aangeboren afwijking betreffen, maar ook zeker een niet aangeboren afwijking. Hierbij kun je denken aan zuurstoftekort, maar ook bij alcohol of drugsgebruik tijdens een zwangerschap. Al die zaken hebben invloed op de ontwikkeling van de hersenen.

Zorg voor mensen met een ernstige hersenafwijking is vaak ook gericht op het reptielenbrein. Denk maar eens aan de snoezelkamers met zacht licht, kleuren, geuren en aangename plekken om te zitten of te liggen. Een snoezelkamer is eigenlijk een uitvergroting van het babyspeelgoed. Ik moet hierbij denken aan een stoffen kubus van de kinderen, met kleurtjes, belletje, knisperende geluidjes en een bijtring. Zie je het al voor je?

Maar ook volwassenen die door een ongeluk, hersenbloeding of door een gezwel in de hersenen veranderen in hun doen en laten. Dat heeft alles te maken met wel deel van de hersenen beschadigd is.

Wat voor veel mensen niet duidelijk is is de invloed van mishandeling en verwaarlozing op de hersenen van kleine kinderen. 
Verwaarlozing zorgt ervoor dat het reptielenbrein van het kind overprikkeld raakt. Als dat overprikkeld is zal het kind zijn emoties niet leren verwerken en zal het limbische systeem ook overwerkt raken. Gevolg is dat de grote hersenen zich niet kunnen ontwikkelen. 
Ik kan me je scepsis voorstellen, daarom wil ik het illusteren met een scan van de hersenen.
Op het linker plaatje zie je de hersenen van een gezonde 3 jarige. Op het rechterplaatje de hersenen van een verwaarloosde 3 jarige. Het verschil is stuitend!


Dat kinderen met een aangeboren afwijking niet reageren zoals de verwachting is soms lastig te volgen als buitenstaander, maar word wel geaccepteerd. 
Maar adoptie- of pleegkinderen die ogenschijnlijk zich goed ontwikkelen, daarvan verwacht men toch wel dat zij zich gedragen zoals leeftijd genoten…..

Het is mooi als ze dat kunnen, maar ik wil je wel vragen; houd het ontwikkelingsverhaal van de hersenen, het plaatje van de ct scan van de 3 jarigen eens voor ogen.

Het doet je misschien beseffen dat die driftige kleuter geen afkoeling nodig heeft, maar een paar armen om hem heen. Gewoon omdat zijn limbische systeem overprikkeld is en hij daardoor vanuit zijn reptielenbrein reageert. 

Het doet je misschien beseffen dat die boze 8 jarige die overal mee gooit en lelijke dingen zegt, ook vanuit haar reptielenbrein reageert. Totaal overprikkelt en daardoor niet in staat om vanuit haar mensenbrein te reageren.

Of de 6 jarige die overal alleen maar huilend op kan reageren; misschien is zijn brein nog niet zover ontwikkelt. Misschien heeft het nooit geleerd dat emoties oké zijn. Dat vraagt zoveel energie dat hij niet mee kan komen in de klas op het “gewenste”  niveau. 
Zolang een limbisch systeem overprikkelt is zal het kind waarschijnlijk moeite hebben met leren. Er zal dus eerst aandacht moeten zijn voor het kalmeren van het zoogdieren- en reptielenbrein voordat de grote hersenen tot hun maximale ontwikkeling kunnen komen.

Ik begrijp dat dit slechts een summiere uitleg is, maar voel je vooral vrij om te reageren!









zaterdag 11 maart 2017

De bouwsteen van je bestaan; hechting

Hechting is iets waar we allemaal mee te maken hebben. Het is niet speciaal iets van adoptie of pleegkinderen. Ieder mens hecht zich vanaf zijn prille begin aan de volwassenen om hem heen. 
Hechtingsproblemen zijn dan ook echt niet alleen iets wat bij adoptie of pleegkinderen voorkomt. 
Ook biologische kinderen die bij hun eigen ouders wonen kunnen ermee te maken krijgen. En dat zijn echt niet per definitie ouders die niet goed voor hun kinderen zorgen! 
Het is ook niet alleen iets van kleine kinderen. Het is iets wat wij als mens, vaak onbewust, met ons meenemen. 
Daarom wil ik je aanmoedigen om vooral verder te lezen. 

Hechting betreft de relatie tussen het kind en zijn opvoeder. een relatie die iets doet in de hersenen. De eerste maanden na de geboorte word dit al vastgelegd in de hersenen. Een mens leert bij herhaling en dat begint dus al heel vroeg.
Op de leeftijd van 2,5-3 jaar ligt er voor een groot deel al zo’n routekaart in de hersenen vast.
Die eerste jaren zijn dus superbelangrijk voor de verdere ontwikkeling van jezelf. 

Een kind, maar ook een dier, hecht zich aan het eerste wezen wat hij ziet. Hoe deze met hem omgaat ziet hij als “de norm” 
Hoe voorspelbaarder de verzorger reageert, hoe rustiger het kind zich zal voelen. Het kind is van zijn verzorger afhankelijk en zal zich voegen op de manier die hem helpt om groot te worden, te overleven.
Onvoorspelbaarheid roept stress op. Bedenk maar eens wat onrust op je werk doet met jou als volwassene. Als volwassene heb je manieren gevonden om daarmee om te gaan, maar een kinderbrein is nog niet zo ver ontwikkeld. 
In het mooiste geval zullen dat opvoeders zijn die met liefde en zorg reageren op de behoeften van het kind. Ze krijgen respons als ze huilen en weten dat ze kunnen rekenen op de mensen om hen heen. 

Toen ik geboren werd aan het begin van de tachtiger jaren, was men zich nog niet bewust van hechting en de invloed die dat heeft op de rest van je leven. 
Begin 2000 werkte ik op de couveuse afdeling en toen groeide langzaam het besef van hechting. 
Couveusekinderen krijgen na hun geboorte flink wat te verduren. Infusen, sondes, beademingsbuizen, allerlei artsen en verpleegkundigen die aan je zitten, piepjes van monitoren en afwezigheid van je eigen ouders. Je zult begrijpen dat langdurige ziekenhuisopname wat doet met kinderen. Gelukkig is er steeds meer besef gekomen dat ook deze kindjes zoveel mogelijk rust en contact met de ouders nodig hebben. Het buidelen, huid op huid contact, knuffelen, werd zo steeds meer ingezet.  Daarmee wordt evenwicht geboden tegen alle stressorende handelingen die er ook plaatsvinden.

Alles heeft dus te maken met het contact wat je als verzorger hebt met het kind. Is het voorspelbaar, gaat er rust van uit, zijn het vaste personen, word huilen als lastig ervaren of als hulpvraag? 
Ik ben me er in gaan verdiepen omdat wij twee pleegkinderen in huis hebben. En hoewel ze beiden uit dezelfde situatie komen, zijn ze verschillend gehecht.
Wat je vaak ziet bij kinderen en mensen waarbij in de hechting iets niet goed gegaan is, is dat ze op emotioneel niveau reageren op een manier wat niet bij hun leeftijd past. 
Van een volwassene word verwacht dat zij hun emoties kunnen reguleren. Ik denk dat je allemaal wel voorbeeld kent van mensen die dat niet kunnen. Mensen die stelselmatig uit hun dak gaan, impulsief reageren of zich emotioneel volledig laten gaan.
Van kinderen kun je dat nog niet verwachten. Zij leren dit pas rond hun 5e levensjaar. Maar ook hierbij geldt; als de hechting verstoord is kunnen zij dit misschien helemaal nog niet op hun vijfde. 
Dan zullen zij reageren op de manier zoals ze geleerd hebben te overleven; hun zelfvertrouwen is klein, hun wantrouwen naar anderen groot en ze zijn angstig omdat ze niet weten wat ze kunnen verwachten. Sommigen worden boos uit angst, anderen worden onzichtbaar door zich als een kameleon aan te passen en weer anderen gaan je vanuit hun angst vastklampen. 
Zoals je wellicht leest is hiermee nog lang niet alles gezegd. Ik wil er best meer over vertellen, meer over schrijven. Tegelijk is het goed te bedenken dat ik geen orthopedagoog, geen psycholoog of gedragsdeskundige ben. Ik ben slechts een pleegmoeder die probeert het gedrag en de achtergrond van haar kinderen te begrijpen, zodat ik hoop dat ze op zullen groeien als volwassenen met zelfvertrouwen in wie ze zijn en in wat ze kunnen.

Desondanks zou ik graag horen wat je nog meer zou willen weten over hechting. Laat gerust een reactie achter!